Skypen met je psych


Ggz-instelling Dimence verwijst cliënten door naar psychiater Gerdje van Hoecke in India. De consults zijn via Skype. Het interview met haar ging ook via Skype. ,,Op het scherm zie ik patiënten van veel nabijer dan in een fysiek consult. En eigenlijk ga ik elke keer op huisbezoek.” © Carlo ter Ellen DTCT

Dimence werkt met Skype-psychiater in India: geniaal of gek?

Een behandeling bij een Nederlandstalige psychiater in India, via Skype. Het klinkt surrealistisch, maar ggz-instelling Dimence met vestigingen in onder meer Zwolle, Deventer en Hardenberg is er sinds kort mee begonnen. Volgens de zorgorganisatie is het één van de oplossingen om het schreeuwende tekort aan psychiaters te lijf te gaan.

Een geniale oplossing hebben we voor jou. Het klinkt gek, maar we hebben een psychiater gevonden. In India. Ze gaat zestien uur voor ons werken en doet dit via beeldbellen. De 29-jarige Hannah (*) schrikt van het bericht van Dimence, de zorginstelling waar ze onder behandeling is. Hannah lijdt aan een ernstige depressie en complexe PTSS ( posttraumatische stressstoornis) en krijgt medicatie. ,,Dit zag ik gelijk niet zitten. Mijn wantrouwen is groot, dit kun je niet maken. Het gaat niet over koetjes en kalfjes. Bovendien heb ik een hekel aan videobellen, zelfs met vrienden of familie.”

Maar Dimence houdt vol. ,,Het is een efficiënte oplossing, wordt gezegd. Ik wil contact met een capabele psychiater die ik de hand kan schudden en kan lezen. Weten met wie ik van doen heb.”

Woedend

Haar zorgcoach Peter van der Heide, die haar begeleidt in het dagelijks leven, is woedend wanneer hij hoort dat zijn cliënt op e-consult moet bij een psychiater in India. ,,Ze is bezig met afbouw van zware medicatie. Het is te bizar voor woorden om dit via Skype te doen.” Ook twee andere cliënten van Van der Heide komen in het verweer. ,,De één is manisch en kan helemaal in de put zitten. De ander is depressief. Dit hele gebeuren zorgt voor veel onrust.”

Dimence kampt met een groot tekort aan psychiaters. Volgens haar eigen vacaturebank staan twintig vacatures voor psychiaters open. Eind vorig jaar stonden er in heel Nederland 297 vacatures voor psychiaters open. Om het tekort een halt toe te roepen, werkt Dimence sinds half december samen met de Nederlandstalige ‘Skype-psychiater’ Gerdje van Hoecke uit India. De komende tijd behandelt zij zeker vijftig patiënten.

Vanuit Bengaluru

Om het e-consult zelf te ervaren, stelt Dimence voor de proef op de som te nemen. Binnen enkele seconden is de Skype-verbinding met ‘India’ gelegd. Van Hoecke verschijnt wat korrelig op het beeldscherm. Vanuit haar kantoor in Bengaluru, in de volksmond het Silicon Valley van India genoemd. Vanaf 2012 werkt en woont Van Hoecke in India, waar ze onder andere werkt aan CMEPEDIA, een platform om medische kennis te delen met ontwikkelingslanden.

,,In een tijd van artsentekort kan ik door online te werken veel meer doen in een werkdag”, legt ze uit met een Vlaams accent. Bij haar op kantoor vind je dan ook geen divan of doosje tissues. ,,Het kopje koffie, de vraag hoe de reis was, dat hoeft allemaal niet meer. We bellen in en starten direct.”

Beeldbellen met patiënten is niet alleen efficiënter, stelt Van Hoecke. ,,Het komt de behandeling ook ten goede. De mimiek kan ik veel beter observeren. Op het scherm zie ik patiënten van veel nabijer dan in een fysiek consult. En eigenlijk ga ik elke keer op huisbezoek. Een partner die nog even twee zinnen roept op de achtergrond of een hulpverlener die nog even snel iets wil zeggen. Dat gaat een stuk makkelijker.”

Bekentenissen

Daarbij bemerkt de Skype-psychiater minder schroom bij haar patiënten. ,,Mijn patiënten mailen bekentenissen makkelijker. Voorbeeld is iemand die mij mailde dat ze eigenlijk afhankelijk is van cannabis. Dat durfde ze blijkbaar niet te zeggen in een fysieke afspraak, maar het is wel belangrijk voor de behandeling.” Ook is de Skype-psychiater een stuk beter bereikbaar. ,,Via e-mail sturen patiënten receptverzoeken rechtstreeks naar mij, niet via een secretariaat. Dat gaat sneller.”

Hoewel Van Hoecke inmiddels is begonnen met e-consults, ziet ze het in eerste instantie als een tijdelijke oplossing. ,,Ik voel mij meer een waarnemer. Eerst is het aan twee kanten voelen hoe het werkt.” Want hoewel de psychiater veel voordelen ziet, zitten er volgens haar ook grenzen aan een digitale behandeling. ,,Is iemand vaardig genoeg om achter een laptop te zitten? Patiënten moeten niet te wantrouwig zijn of te veel angst hebben. Dan moet er echt een fysieke psychiater aan te pas komen.”

Reactie Dimence

Dimence benadrukt dat cliënten altijd een keuze hebben tussen een e-consult en een fysieke psychiater. ,,Het moet in goed overleg gaan”, benadrukt Joyce van der Vegte van Dimence. ,,We kijken goed naar wat deze psychiater wel of niet kan. Het moet een waardevolle toevoeging zijn.”

Hoewel er een keuze is, geeft Dimence wel toe dat ‘nee’ zeggen tegen een behandeling via Skype gevolgen kan hebben voor de wachttijd. ,,Het tekort in de psychiatrie is groot. Ook wij toveren niet zomaar een psychiater uit de hoge hoed. Wanneer een patiënt een fysieke psychiater wil, kan dat wel, maar de wachttijd kan daardoor worden verlengd.” Van der Vegte herkent zich niet in de kritiek van patiënten over de Skype-oplossing. ,,We krijgen juist reacties van cliënten die positief verrast zijn over het e-consult.”

Zorgvuldige afweging

Nictiz, het expertisecentrum voor online gezondheidszorg, waarschuwt dat niet alle aandoeningen geschikt zijn voor een beeldbelbehandeling. ,,Een zorgvuldige afweging is belangrijk”, weet Clementine van Stiphout van Nictiz. ,,Daarbij zou het niet zozeer een vervanging moeten zijn, maar een aanvulling op de behandeling.” Het expertisecentrum heeft bij ingewikkelde diagnoses twijfels over het gebruik van een Skype-consult. ,,Het is minder geschikt voor complexe psychiatrische aandoeningen.”

De Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVvP) verwacht dat toepassingen als een e-consult via Skype in de toekomst steeds vaker voor gaan komen. ,,Door het tekort aan psychiaters gaan instellingen op zoek naar (tijdelijke) oplossingen en initiatieven”, ziet woordvoerder Hilke Verdijk. ,,Daar hoort ook het inzetten van virtuele zorg bij.” De NVvP ziet ‘in principe’ geen bezwaar tegen dit soort alternatieven. ,,Maar het moet wel voldoen aan voorwaarden als kwaliteit, wetgeving, zorgvuldigheid en beveiliging.”

Fysiek contact

Hoewel de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) veel verantwoordelijkheid neerlegt bij zorginstellingen, zijn er enkele regels. Eén daarvan: de arts moet een patiënt tenminste eenmaal fysiek hebben gezien, voordat diegene medicatie voorschrijft. Dat kan niet met een psychiater in India, al zegt Dimence dat bij medicatie wordt samengewerkt met (fysieke) specialistische collega’s die de patiënt kennen. ,,We volgen de digitale ontwikkelingen nauwgezet. Wel blijft Dimence zelf verantwoordelijk voor de kwaliteit van zorg”, vertelt IGJ-woordvoerder Eline Klooster.

* De naam Hannah is gefingeerd, haar echte naam is bij de redactie bekend.

Beveiligingsstrategie

Het werken met medische gegevens en vertrouwelijke gesprekken vraagt om een goede beveiligingsstrategie. Daarvoor waarschuwt Eelco Stofbergen, Cybersecurity Expert bij CGI en voormalig adviseur van het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC).

Vooral bij grotere communicatiemiddelen als Skype is het gevaar dat zorginstellingen niet weten hoe de beveiliging is geregeld. ,,Wat gebeurt er met de informatie? Hoe is de beveiliging precies geregeld? Die zekerheid is er niet.”

Daarom raadt Stofbergen juist aan om toepassingen te gebruiken waar een zorginstelling meer controle op kan uitoefenen. ,,Een specifiek voor de zorg ontwikkelde applicatie bijvoorbeeld, die voldoet aan de wet- en regelgeving binnen de zorg. Dan weet je dat de gegevens in Nederland blijven en wat ermee gebeurt.”

Beveiliging bij nieuwe digitale toepassingen is volgens Stofbergen nog een ondergeschoven kindje. ,,We zijn op de goede weg, maar er is nog veel te winnen.”

Bron: Stentor 19-01-2019